Vlasi na Dunavu

Braničevo

Društvo

Vlasi na Dunavu

Foto: Ivan Jovanović

How Good Of A Friend Are You Really?

Osnivanje brojnih udruženja koja daju svoj puni doprinos u organizaciji manifestacija i realizaciji kulturnih sadržaja vlaške nacionalne manjine, vidno je u porastu i u Podunavlju. Oni učestvuju na raznim takmičenjima u zemlji i inostranstvu doprinoseći prezentovanju i razmeni elemenata nacionalne kulture.

Veliko Gradište je gradsko naselje na obali Dunava i sedište je istoimene opštine u Braničevskom okrugu. Prema poslednjem popisu iz 2022. godine, u ovoj opštini živi 15.445 stanovnika, od toga 422 pripadnika vlaške nacionalne manjine.

ANIP “Vlastimir Pavlović Carevac” Veliko Gradište

Organizatori kulturnih aktivnosti u Velikom Gradištu su Kulturni centar u okviru kog aktivno radi Ansambl narodnih igara i pesama “Vlastimir Pavlović Carevac”, koji je zadužen za negovanje muzičke baštine, kao i zapažen rad amaterskog pozorišta. Stecišta kulturnih zbivanja su i biblioteka “Vuk Karadžić”, Galerija skulptura i slika Milana Basarabića i Narodni muzej.

U naselju Ostrovo, svakog jula od 2004. godine se održava “Ostrovačka čorbijada”. To je takmičenje u kuvanju riblje čorbe na kojem učešće uzimaju kako iskusni majstori, tako i amateri. “Alaske večeri” su preko 50 godina deo autentične turističke ponude Velikog Gradišta.

Naselje Kusiće već dve decenije organizuje “Festival cveća i meda” krajem aprila, a upotpunjuje ga kulturno-umetnički program na kome učestvuju folklorni ansambli sa srpskim i vlaškim igrama.

Jedan od najznačajnijih festivala u Velikom Gradištu koji svake godine privuče veliki broj zaljubljenika muzike jesu “Carevčevi dani”. Ovo je manifestacija koja se organizuje od 1994. godine i predstavlja takmičenje violinista, proslavljajući lik i delo čuvenog violiniste Vlastimira Pavlovića Carevca. Cilj je podsticanje umetnosti sviranja narodne muzike na violini i negovanje izvornog narodnog pevanja.

U Velikom Gradištu se sve više osnivaju kulturno-umetnička društva i razna udruženja koja čuvaju i neguju narodnu tradiciju i običaje. U tome prednjače meštani naselja Topolovnik koji su izuzetno aktivni i poseduju Udruženje građana “Moj Topolovnik”, Kulturno-umetničko društvo “Moj zavičaj”, Udruženje žena “Topolovčanke” i Lovačku sekciju “Topolovnik”. Udruženje žena ovog sela su osnovale kulinarsko-kulturnu i turističku manifestaciju “Sačuvajmo od zaborava” na kojoj učestvuju i članice drugih udruženja žena. Održava se u septembru i posvećena je afirmaciji narodne tradicije i života na selu. Prepoznavši potrebu da se ljudi prisete svojih korena, pored takmičenja u pripremanju svadbarskog kupusa, otvorena je izložba udruženja čitave Srbije sa štandovima uređenim u tradicionalnom duhu – vezovi, tkanice, kolevke, grnčarija i najukusnija hrana. U okviru programa nastupaju brojna kulturno-umetnička društva sa igrama i pesmama svog kraja.  

"Sačuvajmo od zaborava"

Lovačka sekcija iz Topolovnika, u saradnji sa Lovačkim udruženjem “Golub” iz Velikog Gradišta, tradicionalno organizuje manifestaciju “Jepuriijada” na kojoj se ekipe takmiče u kuvanju zečjeg mesa.

Na vlaškom jeziku zec se kaže jepur, pa otuda potiče i naziv ove lovačko-turističke manifestacije koja se održava poslednje subote novembra u Topolovniku, počev od 2001. godine. Ima za cilj da okupi lovačke sekcije radi pripremanja zečjeg gulaša, ali pre svega radi druženja i zabave. Na manifestaciji su neizostavne: pesma, igra, lovačke šale,  praćene kulturno-umetničkim programom, kao i izložbom lovačkih trofeja i smotrom lovačkih pasa.

Mlado Udruženje žena “Češljevobarke” iz naselja Češljeva Bara, od oktobra 2023. godine su organizatorke manifestacije “Češljevobarski susreti” kao takmičenje starinskih zanata i veština, sa ciljem da se sve to sačuva od zaborava. Pored kulinarskog umeća i nadmetanja, takmiče se i vezilje sa narodnim motivima, a nagrađuju se i najlepši stari odevni predmeti, ćilimi i štand. Po završetku izložbeno-takmičarskog dela sledi kulturno-umetnički program.

U Braničevskom okrugu je i opština Golubac koja ima 6.599 stanovnika, a od toga je 323 Vlaha. Urbani centar opštine je mesto Golubac, na samom ulasku u Đerdapsku klisuru.

Narodna biblioteka “Veljko Dugošević” je ustanova kulture koja je u opštini Golubac nosilac brojnih manifestacija. U okviru nje deluje istoimeni folklorni ansambl koji na svom repertoaru ima niz spletova koreografskih i izvornih igara među kojima su i vlaške.

U Braničevu, narodnu tradiciju i običaje neguje Kulturno-umetničko drušvo “Braničevo”, a takođe je i u Bariču aktivno istoimeno kulturno-umetničko društvo kao i u Miljeviću. Suorganizator i organizator brojnih manifestacija u ovoj opštini je Turistička organizacija Golubac i veliki broj registrovanih udruženja žena, mladih, ribolovaca, lovaca, pčelara, vinogradara i voćara, preduzetnika, penzionera, kao i crkvenih odbora.

Cilj opštine Golubac jeste da u svim naseljima postoji neka manifestacija, jer svako selo ima svoje običaje, tradiciju, kulturu, te je od izuzetnog značaja to sačuvati i predstaviti javnosti. Jedna od takvih su “Majski susreti folklora” u Braničevu, gde nastupaju kulturno-umetnička društva iz zemlje i inostranstva. Susreti počinju defileom učesnika.

U cilju očuvanja kulturnog nasleđa, u selima golubačke opštine održavaju se i “Miholjski susreti sela”, smotra folklora i narodnog stvaralaštva. Ova manifestacija menja mesto održavanja iz godine u godinu. Prvi put je realizovana u Braničevu, potom u selu Dobri i Voilovu. Manifestaciju prati takmičenje u sportsko-zabavnim disciplinama, izložbene i edukativne aktivnosti i kulturno-umetnički program.

Krajem maja se u Golupcu održava Svetsko klupsko prvenstvo u sportskom ribolovu u okviru kog se postavlja etno park sa rekonstrukcijom tradicionalnog dvorišta i ribarskog naselja iz okoline Golupca. Eksponati su autentični, a kustosi posetiocima objašnjavaju namenu mnogih zaboravljenih predmeta.

 “Golubački kotlić”

U slavu najduže reke, krajem jula se u Golupcu održava “Sajam Dunava” sa bogatim sportskim, muzičkim, edukativnim i etnografskim programom. Ova trodnevna manifestacija sadrži takmičenje u kuvanju riblje čorbe i ribljeg paprikaša pod nazivom “Golubački kotlić”. Nju upotpunjuju koncerti folklornih ansambala kao i popularnih izvođača zabavne i narodne muzike. Manifestacija ima za cilj razvoj turizma i očuvanje kulturnih vrednosti.

 “Sajam Dunava”

Ovaj tekst je nastao u okviru projekta „Kulturno-jezički identitet Vlaha kroz manifestacije Braničevskog okruga (mapiranje i publikovanje)“ koji realizuje udruženje „Koreni“, a sufinansiran je iz budžeta Republike Srbije – Ministarstva za ljudska i manjinska prava i društveni dijalog.

Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.

To Top